Het Markermeer en IJmeer, gelegen tussen Noord-Holland, Flevoland en de Houtribdijk, hebben samen een oppervlakte van ongeveer 700 vierkante kilometer. Het gebied vormt samen met het IJsselmeer een cruciale schakel in de Atlantische vogeltrekroute. Daarnaast verbinden de meren de belangrijke natte gebieden in ons land. Daarom hebben zij de status van speciale beschermingszone in Natura 2000 gekregen. De meren bieden zeilers en oeverrecreanten volop recreatieve mogelijkheden.
Streefbeeld 2040
Het Markermeer en IJmeer maken hun natuurlijke potentieel maximaal waar, bieden nieuwe landschappen en laten bestaande cultuurhistorische kwaliteiten tot hun recht komen. In het gebied is de maakbare ruimte voor verstedelijking, recreatie en infrastructuur benoemd en benut. Door in het Markermeer waterhuishoudkundig maatwerk te bieden, is bijgedragen aan het behoud van veiligheid tegen overstroming en behoud van de zoetwatervoorziening op lange termijn. De belofte van de Blauwe Scheg IJmeer is waargemaakt. Zo is een ontbrekende schakel aan het Metropolitane Landschap toegevoegd. De gecreëerde landschappelijke en ecologische kwaliteiten maken dit deel van de agglomeratie tot een attractieve woon- en werkomgeving. De landelijke blauwe as, als onderdeel van de internationale vogeltrekroute, is structureel versterkt en toekomstbestendig gemaakt. Een diversiteit aan vogelsoorten maakt gebruik van het gebied, en de natuur is levendig en divers. Vele recreanten bezoeken het Markermeer-IJmeer dat bekend staat om haar ‘voor elk wat wils'-kwaliteiten.
Koers 2020
De onder de noemer ‘Natuurfabriek' in 2008 gestarte concrete natuurpilots zijn uitgevoerd. De ideeën over ecologische maatregelen zijn in de praktijk gebracht en hebben hun waarde aangetoond. Tegelijkertijd is een eerste stap in natuurverbetering gezet en is duidelijk geworden hoe een ecologische schaalsprong mogelijk is. De kwaliteitsdifferentiatie begint zichtbaar te worden en ondersteunt de unieke signatuur van het gebied. Ook is aangetoond dat stedelijk en recreatief gebruik kan samengaan met een duurzame natuur- en waterontwikkeling van het Markermeer en IJmeer.
Opgaven
In de Nota Ruimte is de reservering voor de Markerwaard opgeheven. Dit biedt nieuwe ontwikkelingsperspectieven voor het Markermeer en IJmeer. Echter, door klimaatverandering vraagt het behoud van voldoende zoet water en veiligheid extra aandacht. Het gebied heeft bijzondere en daarom ook beschermde waarden, maar deze staan onder druk. De afgelopen tien jaar zijn de vogelaantallen en de vissen, mosselen en waterplanten fors afgenomen. Dit komt door de afsluiting van het meer, een geleidelijke afname van de voedingsstoffen en een gering doorzicht door de grote hoeveelheden slib in het water.
De Verkenning en Visie IJmeer laat zien dat er door een gecombineerde ontwikkeling van groen met rood en grijs in principe ruimte voor ontwikkeling gecreëerd kan worden. Voor het Rijk aanleiding om in de Noordvleugelbrief (later overgenomen in het UrgentieProgramma Randstad) de provincies Flevoland en Noord-Holland te vragen om regie te voeren in een visie waarin dit gedachtegoed wordt geconcretiseerd. Daarbij worden Rijk, gemeenten en maatschappelijke organisaties betrokken. Begin 2008 is het in 2007 opgestelde Ontwikkelingsperspectief Markermeer-IJmeer aan het Rijk aangeboden. Sindsdien wordt het perspectief verder uitgewerkt en geconcretiseerd. Medio 2009 vindt er integrale besluitvorming plaats over de buitendijkse ontwikkeling van Almere Pampus in samenhang met de daarvoor benodigde investeringen in de natuur en landschappelijke kwaliteiten van het Markermeer en IJmeer.
Acties
