Ruim honderd jaar geleden is de Stelling van Amsterdam aangelegd. Op unieke wijze konden terreinen aan de aanvalszijde van de verdedigingslinie onder water worden gezet. Het water was te diep om er lopend doorheen te kunnen waden en te ondiep voor boten. Op plaatsen waar dijken, spoorlijnen en wegen lagen kon de aanvaller over land de hoofdstad bereiken. Hier werden forten en andere versterkingen gebouwd.  De Stelling is nooit in werking geweest vanwege de snel voortschrijdende militaire techniek. Toch heeft de Stelling wel degelijk haar uitwerking gehad. Door het verbod tot bouwen in het schootsveld is het nog altijd een groene en relatief stille ring om de hoofdstad met hoge recreatieve en toeristische potenties. Bovendien zijn 42 forten, dijken, dammen en sluizen behouden gebleven. Tezamen vormen ze een bijzonder monument van defensieve en waterstaatkundige techniek.

Doel
De kernkwaliteiten van het Nationaal landschap en het UNESCO wereld erfgoed behouden en een wezenlijke bijdrage leveren aan de omgevingskwaliteit. De forten ontwikkelen zich op termijn tot toplocaties voor bedrijven. Daarnaast zijn het pleisterplaatsen geworden voor vrije tijdsbesteding (cultuur en horeca). Speerpunt voor het Metropolitane Landschap is daarbij de westkant van de Stelling, welke in hoog tempo verstedelijkt. Een sterkere inzet op groenblauwe functies is nodig,waarbij de aandacht met name uitgaat naar:

• Behoud en versterking veehouderij, in de huidige open weidelandschappen;
• Ontwikkelen van recreatieve zones, grenzend aan steden;
• Waterberging, met name aan de buitenzijde van de Stellingzone;
• Behoedzaam omgaan met ruimte (woningbouw, bedrijfsterreinen).

Korte termijn
In het (concept) Uitvoeringsprogramma Stelling van Amsterdam 2009-2013 zijn, met het oog op 2020, de volgende tussendoelen geformuleerd:

• Vergroten publieke toegankelijkheid;
• Behoud van het militair historisch complex;
• Versterken ruimtelijke samenhang en andschappelijke herkenbaarheid;
• Vergroten economische benutting;
• Vergroten naamsbekendheid en de bezoekersaantallen.

Stand van zaken
In september 2008 heeft het College van GS het Beeldkwaliteitplan Stelling van Amsterdam en het Ruimtelijk Beleidskader vastgesteld. Hierin staan voorstellen voor de inrichting en ontwikkeling van de tien onderscheiden landschapstypen in de Stellingzone. Ten aanzien van de realisatie van drie bezoekerscentra op Fort aan het Pampus, Fort aan de Nekkerweg (Beemster) en Fort bij Vijfhuizen (Haarlemmermeer) heeft de laatste zich teruggetrokken. Momenteel wordt gezocht naar een ander fort aan de westrand. Binnenkort wordt een start gemaakt met de restauratie van Fort Nekkerweg. Wat betreft de gebiedsontwikkelingsprojecten heeft in 2008 nauw overleg plaatsgevonden met de gemeenten Haarlemmermeer en Beverwijk over inrichting gebied Geniepark/ACT (Haarlemmermeer) respectievelijk Groene Oostrand (Beverwijk).Verder zijn in 2008 negen fietsroutes gepresenteerd, terwijl in september 2009 de presentatie plaatsvindt van de doorgaande wandelroute. Tot slot zijn acties in gang gezet om via marketing en communicatie de naamsbekendheid van de Stelling. In dit kader wordt ook werk gemaakt van het opzetten van toeristische arrangementen, onder meer door aan te haken op de promotie van de hoofdstad.

Samengevat ziet het activiteitenoverzicht voor 2009 er als volgt uit:

• Opening doorgaande wandelroute (medio september);
• Gereedkomen van een publicatie fietsroutes Stelling van Amsterdam;
• Verder uitbouwen marketing/communicatie met accent op buitenlandse bezoekers;
• Start restauratie Fort Nekkerweg en inrichting tot welnesscenter/hotel en bezoekerscentrum;
• Keuze locatie bezoekerscentrum westrand;
• Keuze voor exploitant Fort Benoorden Spaarndam;
• Keuze voor ontwikkelaar Vuurtoreneiland (Fort Durgerdam);
• Verder ontwikkelen en uitbouwen toeristische arrangementen;
• Voortgang overleg met gemeente Haarlemmermeer over inrichting gebied Geniepark/ACT;
• Voortgang overleg met gemeente Beverwijk over inrichting gebied ‘Groene Oostrand';
• Voortgang overleg met onder meer gemeente Beemster over mogelijkheid waterbergingsproject Beemster in relatie tot de Stelling.

Organisatie
Trekker: gedeputeerde mw. R. Kruisinga (provincie Noord-Holland)
Partners: gemeenten, Rijk, waterbeheerders, groene organisaties, ondernemers.

Contact
mw. drs. N.C. (Nanette) van Goor
Provincie Noord-Holland
telefoon: 023-514 3595