In relatie tot onder meer voeding, recreatie en toerisme en natuur en klimaat spelen stad en platteland op elkaars behoeften in. ‘Proeftuin Amsterdam' wil een stimulans geven aan gezondere eetgewoonten, bekendheid van streekproducten en duurzame dier- en milieuvriendelijke productie. Hiermee sluit Proeftuin aan op (inter)nationale en regionale doelstellingen op het gebied van duurzame ontwikkeling en geeft hier concreet invulling aan.
Doel
‘Proeftuin Amsterdam' wil initiatieven op gebied van duurzaam en verantwoord voedsel bundelen, opschalen en uitwerken in concrete acties. ‘Proeftuin Amsterdam' zoekt geen vluchtige successen van het moment maar beoogt een duurzame verandering teweeg te brengen in de voedselketen. Vooral bij de stedelijke consument die daar een centrale plaats in neemt. Met ‘Proeftuin Amsterdam' start een proces van lange adem, waarbij geldt dat goede resultaten het gevolg zullen zijn van strategische interventies die lang van tevoren in gang zijn gezet. De hoofdthema's binnen het programma zijn:
- Duurzame voedselketen;
- Stad-land relaties;
- Jeugd en een beetje ouderen. Jeugd is de toekomst & jongeren moeten weten waar hun voedsel vandaan komt en wat de relatie tussen gezondheid - voeding. De aandacht voor de doelgroep ouderen is gericht op het aanbieden van gezondere maaltijden in zorginstellingen.
Korte termijn
Beter eten op scholen en in de zorgsector
De ervaringen opgedaan met het project Tijd voor Eten en andere initiatieven op het gebied van eten en koken op basisscholen worden gebruikt om in één of meer brede scholen in Nieuw West smaaklessen en goede voeding te koppelen aan rustige opvang voor basisschool-leerlingen. Het uiteindelijk doel is om alle leerlingen van de Amsterdamse basisscholen en van het voortgezet onderwijs te stimuleren om meer te bewegen en gezond te eten. In het voortgezet onderwijs richt de aandacht zich op het gezonder maken van het aanbod in de schoolkantines. Dit project wordt getrokken door de GGD. Daarnaast worden op minimaal twee verpleging- of verzorgingshuizen pilots gestart om gezondere maaltijden aan te bieden. Dit gebeurt met medewerking van de ambassadeurs (koks) van Proeftuin Amsterdam. Bezien wordt of maaltijdbereiding haalbaar is en welke logistieke knelpunten moeten worden opgelost. De provincie Noord-Holland zet de promotiecampagne ‘Noord-Hollandsegrond' in voor de doelgroep jongeren, scholieren, ouderen (zorg en verpleeghuizen) en cateringbedrijven en sluit waar mogelijk aan op initiatieven van Proeftuin Amsterdam.
Stad ontmoet platteland
Het pilotproject ‘Stad ontmoet platteland' wordt uitgevoerd in samenwerking met een beperkt aantal scholen. Dit gebeurt in aansluiting op het Schoolwerktuin-programma. Verschillende groepen kinderen hebben inmiddels in schoolverband kennisgemaakt met het boerenbedrijf. Na evaluatie wordt bezien of dit structureel opgepakt moet worden. De provincie Noord-Holland zet de projectleider vanuit het project Groene Uitweg in om als contactpersoon op te treden met het Natuur en Milieu Educatiecentrum (NME) in relatie tot educatieboerderijen en verbredingsactiviteiten door agrarisch ondernemers. Verder worden streekmarkten en Boerenmarkten in stadsdelen gestimuleerd. Dit is vooral een aangelegenheid op stadsdeelniveau. ‘Proeftuin Amsterdam' zal stimuleren in te spelen op evenementen. Onderzocht wordt of het aanbod van duurzame streekproducten op reguliere dagmarkten kan worden uitgebreid en in hoeverre regelgeving moet worden aangepast.
Regionalisering van vraag en aanbod duurzame agrarische producten
Het aanbod van duurzame streekproducten in relatie tot de groeiende stedelijke vraag wordt in 2008 kaart gebracht door Amsterdam, ministerie van VROM en de provincie Noord-Holland. Dit onderzoek is nodig om gesignaleerde knelpunten in aanlevering weg te nemen.
Communicatie activiteiten ProefTuin Amsterdam
Eind januari 2008 startte de website ProefTuin Amsterdam met informatie over lopende initiatieven. Hieraan werken alle partners van de samenwerkingsovereenkomst mee. Bestaande eet- en leefgewoonten doorbreken is moeilijk. Daarom wordt er gewerkt met rolmodellen en ambassadeurs. Caspar Bürgi (Food & Fit) is de eerste Ambassadeur van ‘ProefTuin Amsterdam'.
Samenwerking en kennisuitwisseling
Duurzaam en gezond voedsel is in Nederland nog geen vertrouwd issue op de lokale publieke agenda. Op dit gebied kunnen we veel leren van het buitenland. En op nationaal niveau kunnen regionale en lokale overheden hun krachten bundelen, mede door het uitwisselen van kennis en goede praktijken. Internationale uitwisseling van goede praktijken kan helpen richting geven aan een zinnige invulling en uitvoering van het programma. Daarvoor wordt door AlimenTerra in samenwerking met een aantal steden en regio's, waaronder Amsterdam, in 2008 een internationaal netwerk opgericht.
Zaanstad
Als partner van ‘ProefTuin Amsterdam' heeft de gemeente Zaanstad in 2008 zowel stadsbreed als in wijken acties ondernomen. Zaanstad gaat op het gebied van catering een duurzaam inkoopbeleid realiseren, promoot de vraag naar streekproducten, gaat programma's opzetten voor duurzame voeding en gaat de teelt van biologische streekproducten in de nabije omgeving stimuleren.
Stand van zaken
Momenteel lopen de volgende activiteiten
1. Website Proeftuin Amsterdam: www.proeftuin.amsterdam.nl
2. Onderzoek streekproducten Noord-Holland en Groene Hart met als afzetgebied Amsterdam.
3. Promotieactiviteiten.
4. Uitbreiden aantal initiatieven eten en koken op brede scholen en minimaal 2 pilots zorg- en verpleeginstellingen.
5. Pilot educatieboerderijen basisscholen.
6. Ondersteuning evenementen (o.a. staddeel streekmarkten, Ronde Groene Hart, Week van de Smaak).
7. Oprichting nationaal en internationaal netwerk.
8. Uitwerken en implementeren management en projectorganisatie 2009.
Inmiddels is een programmamanager aangesteld. Deze functioneert als onafhankelijk, politiek bewust, als een spin in een web, bewaakt de doelstellingen en stemt de verschillende acties die de partners uitvoeren waar mogelijk op elkaar af. Belangrijk is dat ook andere gemeenten in de regio en het bedrijfsleven worden betrokken bij de verdere uitwerking in programmering en activiteiten. Aandachtspunt is verder de borging van het concept Proeftuin Amsterdam.
Overzicht stand van zaken deelterreinen:
Beter eten op scholen en in de zorgsector
- Uit de in 2008 opgedane ervaringen blijkt dat de gemeente Amsterdam een belangrijke stimulerende rol kan spelen door de pilots mogelijk te maken op scholen die ze graag willen en door bij nieuwbouw van scholen aandacht te vragen voor keukens en andere ruimtes.
- Er komt een scholenbijeenkomst op het FoodCenter Amsterdam over gezond eten op school (basisonderwijs).
Stad ontmoet platteland
- Start pilotproject Boerenstadswens
- Amendement PNH boerderij-educatie
Regionalisering van vraag en aanbod duurzame agrarische producten
- Ondernemersbijeenkomst FoodCenter Amsterdam over regionalisering en verduurzaming van de voedselketen
- Marktverkenning regionalisering en verduurzaming van de voedselketen in NH e/o
Communicatie activiteiten ProefTuin Amsterdam
- Website Proeftuin Amsterdam
- Digitale nieuwsbrief 3x per jaar
Samenwerking en kennisuitwisseling
- Subsidieaanvraag Interreg IVC ingediend
- Betrokkenheid LNV aangescherpt
- Samenwerking Syntens door oprichting Cluster Streekproducten
Zaanstad
- Deelplan PtA door gemeenteraad Zaanstad vastgesteld
- Subsidieaanvraag Interreg House of Food ingediend
- Amendement PNH House of Food
Organisatie
Trekker: wethouder mw. M. Vos (gemeente Amsterdam).
Partners: provincie Noord-Holland, ministerie van LNV, gemeente Zaanstad, Stuurgroep Groene Hart.
Contact
Danielle Lieuwen
Provincie Noord-Holland
Telefoon: 023-514 3389
E-mail: lieuwend@noord-holland.nl
Pim Vermeulen
DRO Amsterdam
Mobiel: 06-53292610
E-mail: p.vermeulen@dro.amsterdam.nl
