De Metropoolregio Amsterdam doet al veel op het gebied van duurzame energie. Bij ongewijzigd beleid bedraagt het aandeel duurzaam opgewekt vermogen in 2025 minimaal 20 procent. De metropoolpartners erkennen echter de noodzaak om meer te doen. Om kansen in beeld te brengen is een quick scan uitgevoerd. Hieruit blijkt dat bijna de helft van de metropoolgemeenten een ambitie heeft op het gebied van duurzame energie. Om deze ambities om te zetten in daden zijn een viertal stappen vereist. 

Stappen

1. Uitwerken duurzame energieambitie
2. Stimuleren duurzame technieken en innovatie
3. Fossielvrij is een kans
4. Rugwind is nodig

1. Uitwerken duurzame energieambitie

De eerste actie betreft het uitwerken van de duurzame energieambitie om als metropoolregio in 2020 klimaatneutraal te zijn en in 2040 fossielvrij. Startpunt hiertoe vormt de outcome van bestaand beleid (dus niets extra's doen) en het maximaal haalbare, zowel in technische zin als qua financiering en maatschappelijk draagvlak. Op die manier ontstaat helderheid over het ambitieniveau. Om zicht te krijgen op de feitelijke opgave wordt als volgende stap de stand van zaken vervolgens in kaart gebracht. Na toetsing op haalbaarheid wordt deze opgave omgezet in een werkprogramma.

Om tot dit werkprogramma te komen zijn de volgende acties nodig:

• Definieer ambities en breng de daaraan verbonden implicaties in kaart;
• Zorg voor inzicht in lopende kleinschalige projecten en geplande activiteiten;
• Vertaal routekaarten en beleidsplannen naar werkprogramma's met concrete projecten;
• Maak de huidige energiehuishouding inzichtelijk door het in kaart brengen van de capaciteit voor energie-efficiëntie en voor het opwekken van schone energie;
• Geef aan wat in de diverse sectoren de technische en economische mogelijkheden op korte en lange termijn zijn om te komen tot vervanging van fossiele brandstoffen door hernieuwbare energiedragers.

2. Stimuleren duurzame technieken en innovatie

Gelijktijdig met het uitwerken van de duurzame energieambitie wordt concreet aan de slag gegaan met het stimuleren van duurzame technieken. Daartoe worden de volgende stappen gezet:

• Opzetten ‘smart grid'. Het regionale energienetwerk wordt omgevormd tot een slim, efficiënt, flexibel, decentraal en democratisch netwerk, dat wordt gevoed uit een reeks van hernieuwbare energiebronnen, van energieleverende woningen tot windmolenparken op de Noordzee. Dit gebeurt in samenwerking met de Taskforce Smartgrid van het rijk.
• Stimuleren elektrisch vervoer. Een businesscase wordt opgezet over de wijze waarop de metropoolregio elektrisch vervoer kan stimuleren.
• Maximaal stimuleren van initiatieven. Duurzame energie is een langzaam renderende investering en daarom is steun van de overheid nodig. De metropoolpartners stellen zich om die reden garant voor duurzame energie projecten;
• Uitwerken vervolgacties. Een plan wordt opgesteld om als metropoolregio de eigen hernieuwbare energieproductie tot het maatschappelijk aanvaardbare maximum op te voeren. Daarnaast wordt bij zowel nieuwbouw als bij de transformatie van de bestaande stad de toepasbaarheid van de verschillende energievormen onderzocht en zoveel mogelijk toegepast. Aanvullend kunnen de metropoolpartners investeren in zaken als Energiebedrijven Nieuwe Stijl (ENS) en op grotere schaal een revolving funds opzetten voor projecten zoals Meewind.

3. Fossielvrij is een kans

De energietransitie is vervlochten met een noodzakelijke paradigmashift in onder meer economische perspectieven, de aansturing van decentrale opwekking en ontwikkelingen in de ICT-sfeer en het transport. Dilemma daarbij is dat de belangrijkste economische motoren momenteel vrijwel geheel draaien op fossiele energiebronnen: Schiphol, de havens en Nederland Distributieland. Het is lastig om een toekomstprojectie te maken waarin deze motoren werken op duurzame bronnen. Dat laat onverlet dat ver vooruit moet worden gekeken, te meer daar duurzame energie zich in potentie kan ontwikkelen tot een belangrijke nieuwe economische drager: zelf willen voorzien in de vraag naar duurzame energie levert een economische impuls op in alle sectoren, van maakindustrie, bouw- en installatiebedrijven tot high-tech en innovatie. De transitie naar duurzame energie is zelfs een must voor sectoren waarin een groei van de energievraag wordt verwacht. Amsterdam is bijvoorbeeld één van de belangrijkste internethubs in de wereld. De agglomeratie vormt een knooppunt in het in- en uitgaande internetverkeer, met bijbehorende energievraag. De overstap naar groene stroom is in deze bedrijfstak een noodzaak.

4. Rugwind is nodig

De metropoolpartners kunnen veel zelf, maar rugwind van de kant van het rijk is onmisbaar. Een helder gedefinieerd speelveld verkleint bovendien de vrijblijvendheid.

Concrete actiepunten voor het rijk zijn:

• opstellen van maximale energie-efficiëntie verplichtingen voor transport en gebouwde omgeving;
• lokale en regionale overheden de ruimte geven om regie op restwarmte c.q. het warmtenet te voeren;
• noodzakelijke randvoorwaarden creëren voor de energietransitie naar een smart grid systeem door middel van ‘feed in'-regelgeving, standaardisering, certificering en bevorderen marktwerking;
• het aantrekkelijk maken voor marktpartijen om grootschalig hernieuwbare energie te produceren, zoals off shore windenergie (Noordzee), windenergie op land en technieken als osmosecentrales, valcentrales en getijdencentrales;
• verbeteren van de SDE-regeling (Stimulering Duurzame Energieproductie), zodat het geld moet voor een lange periode beschikbaar is en een initiatiefnemer vooraf zekerheid heeft over toekenning;
• ontwikkelen van een sturend klimaatbeleid voor de internationale lucht- en zeevaart.