Het College van Rijksadviseurs (CRA) heeft op maandag 11 januari een advies over binnenstedelijk bouwen aangeboden aan minister Jacqueline Cramer van VROM. Hierin wordt op overtuigende wijze de urgentie aangetoond van het compact bouwen in bestaand stedelijk gebied. Daarnaast gaat het advies uitgebreid in op de kansen, mogelijkheden en voordelen van het verleggen van de focus van de ruimtelijke inrichting naar de bestaande kwaliteiten van steden en dorpen.

Het advies volgt uit de visie Prachtig Compact NL dat in opdracht van het CRA werd opgesteld door de werkgroep Binnenstedelijk Bouwen. "Binnenstedelijk bouwen is nodig om onze steden vitaal te houden, het landschap te sparen en tegelijkertijd helpt het om onze ambities van duurzaamheid te verwezenlijken." In een reactie liet minister Cramer (VROM) weten dat misverstanden over binnenstedelijk bouwen moeten worden weggenomen. Mogelijkheden zijn er genoeg, maar voordat er daadwerkelijk met bouwen kan worden begonnen moeten uiteenlopende vooroordelen worden overwonnen. Zo zou verdichting vanzelfsprekend ertoe leiden dat binnen de steden meer hoogbouw wordt gepleegd en zou binnenstedelijk bouwen alleen mogelijk zijn in grote steden.

Die scepsis is onjuist, betoogde Cramer. Er zijn uiteenlopende opties om aantrekkelijke woningen te bouwen binnen de grenzen van bestaande steden. Een mening die ook Rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol is toegedaan. Op basis van het CRA-advies constateert zij dat binnen steden woonwijken kunnen verrijzen die niet uitsluitend aantrekkelijk zijn voor yuppen, maar juist ook voor gezinnen. "De huidige economische crisis biedt kansen om de mogelijkheden daarvan nader te onderzoeken", vindt Van der Pol. "Architecten hebben er nu de tijd voor. Er is voor ons nauwelijks werk."

Bart Mispelblom Beyer van Tangram Architekten, een van de samenstellers van Prachtig Compact NL, was ingenomen met de interesse voor verdichting. Als voordelen van bouwen binnen de bestaande stad noemt hij onder meer kostenbesparing en lager energieverbruik. "Grondaankopen buiten de stad zijn duur, bovendien moet je nieuwe infrastructuur aanleggen en stimuleer je de mobiliteit waardoor het fileprobleem toeneemt. En ook dat is duur. Daar komt nog bij dat een compacte stad minder energie verbruikt. Gebouwen die dicht op elkaar staan profiteren van elkaars aanwezigheid. Ze bieden elkaar beschutting en dat alleen al spaart energie. Bovendien kunnen ze uiteenlopende voorzieningen met elkaar delen waardoor nog meer energetische voordelen zijn te behalen. De compacte stad is kortom een belangrijke stimulans voor duurzaamheid."

Toch verwacht Mispelblom Beyer niet dat binnenstedelijk bouwen binnen zeer afzienbare tijd de richtlijn zal zijn in Nederland. "Vanwege de vele misverstanden die bestaan over verdichting en omdat binnen verschillende gemeenten onvoldoende capaciteit is een en ander in goede banen te leiden." Hij pleit daarom voor een instituut dat vragen van overheden, ontwikkelaars en corporaties hierover kan beantwoorden. "Een kenniscentrum voor de verdichting, zeg maar een TNO voor de bebouwde omgeving, met daarin deskundigen op uiteenlopende gebieden. Niet alleen architecten en stedenbouwers, maar bijvoorbeeld ook juristen en planologen. Er zou zo snel mogelijk een netwerk-organisatie in het leven moeten worden geroepen." Adviseurs zijn hard nodig want binnenstedelijk bouwen maakt een andere werkwijze dan de huidige bouwpraktijk nodig. "Dit werk vereist een geheel andere, meer geïntegreerde en interdisciplinaire aanpak dan we gewend zijn bij de uitbreidingsproductie van de afgelopen decennia." Hoe die aanpak er precies moet gaan uitzien is onderwerp van beraadslaging. "Ons onderzoek luidt het begin in van een discussie. Onder meer moet antwoord worden gegeven op de vraag hoe vertragingsfactoren bij binnenstedelijk bouwen beheersbaar kunnen worden en hoe we het kostenplaatje rond krijgen. Het wordt een heel belangrijke discussie want het kan ertoe leiden dat de Nederlandse bouwpraktijk er heel anders uit gaat zien."
(Persbericht CRA/ Cobiuw, 12-01-2010)

Meer informatie:

- Flyer 'Misverstanden over verdichten' (PDF)

- Prachtig compact NL (PDF)